nguyen dinh luong nguyen dinh luong 1 nguyen dinh luong 2 nguyen dinh luong 3 nguyen dinh luong 4 nguyen dinh luong 5
    Hiệp Định Thương Mại
    Những Bài Viết
   Lượt Truy Cập
Đang online  : 3
Lượt thứ       : 72661

CHUYỆN MỚI TIẾT LỘ CỦA NGƯỜI ĐÀM PHÁN HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI VIỆT NAM - HOA KỲ

XUÂN CHIẾN thực hiện

Báo Bảo vệ Pháp Luật -Mừng Xuân Quý Mùi, 2003

Ông là Nguyễn Đình Lương, Trợ lý Bộ trưởng Bộ Thương mại, nguyên Trưởng đoàn đàm phán Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ.

Tôi đến gặp ông vào một ngày cuối năm, nhân dịp một năm Hiệp định có hiệu lực. Câu chuyện của chúng tôi chỉ xoay quanh đề tài thương mại Việt - Mỹ.

- Sau một năm ký kết Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ, xin ông cho biết vài nét về quá trình làm việc để tiến tới ký kết Hiệp định?

Nhớ lại, không hiểu tại sao Hiệp định Thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ khó đến vậy mà rồi ký được, thông qua được ở thời điểm đó.

Cuộc đàm phán để gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) bắt đầu trước khi đàm phán Việt - Mỹ từ đầu năm 1995 đến nay đã 7 năm, mà chưa thực sự đi vào đàm phán thực chất, xem ra còn lâu mới tìm được tiếng nói chung. Hiệp định Thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ cũng bàn trên những nội dung đó, những khung pháp lý đó, mà lại kết thúc được ở thời kỳ đó (tháng 7 năm 2000) cũng có phần khó hiểu.

- Ông đã tìm hiểu ý đồ đối tác bằng cách nào?

Tôi còn nhớ, vào một buổi sáng đẹp trời, ngày 21 tháng 9 năm 1996 tại phòng khách Bộ Thương mại, 21 Tràng Tiền, Hà Nội, chúng tôi chính thức bắt đầu vòng đàm phán thứ nhất.

Sau những lời chào hỏi theo lễ nghi ngoại giao, tôi nói:

- Thưa ông Joseph Damond, Trưởng đoàn đàm phán Hoa Kỳ. Tôi hiểu là người Mỹ thích nói thẳng, trực tiếp. Tôi xin nói thẳng rằng chúng tôi đã đọc hết các Hiệp định thương mại song phương mà Hoa Kỳ đã ký với các nước, như Hiệp định với Trung Quốc năm 1979, với Liên Xô () năm 1989, với các nước Ba Lan, Hung-ga-ri, Ru-ma-ni, và mới đây nhất là năm 1994 với Cam-pu-chia… Trong tất cả các Hiệp định đó, chúng tôi thích nhất là Hiệp định Trung - Mỹ ký năm 1979. Hiện tại, cơ chế kinh tế và thương mại của Việt Nam và Trung Quốc gần giống nhau. Chúng tôi đề nghị lấy Hiệp định Trung Mỹ năm 1979 làm cơ sở, để ta đàm phán cho nhanh (thực ra lý do chủ yếu, mà tôi không nói ra là Hiệp định Trung - Mỹ 1979 khá đơn giản, dễ đàm phán).

Sau khi tôi nói xong, ông Joseph Damond nói luôn:

- Thưa ông Lương, thưa các bà, các ông. Các ông đã nói thẳng thì chúng tôi cũng xin nói thẳng rằng, Hiệp định Thương mại song phương Trung - Mỹ ký năm 1979 có yếu tố chính trị. Chúng tôi, hôm nay không còn giấu giếm nữa rằng khi đó Hoa Kỳ muốn lôi Trung Quốc về phía mình để chống Liên Xô (). Muốn đạt yêu cầu chính trị đó, phía Hoa Kỳ phải thả cho Trung Quốc lợi ích kinh tế tức là Tối huệ quốc trong buôn bán với Hoa Kỳ. Nhưng hôm nay thì chúng tôi coi đó là một sai lầm ngu xuẩn.

Hoa Kỳ không hề lôi kéo được Trung Quốc về phía mình để đánh Liên Xô. Về kinh tế thì xuất khẩu Trung Quốc vào Hoa Kỳ đang tăng rất nhanh. Hàng hóa Trung Quốc đã nhanh chóng tràn ngập khắp các ngõ ngách của thị trường nước Mỹ rộng lớn. Hàng Trung Quốc vào thị trường Hoa Kỳ nhiều đến nỗi, phong phú đến nỗi, một quan chức Trung Quốc đi thăm nước Mỹ về, khoe với vợ con, bố có quà, bức tượng Thần Tự Do đặt trong hộp giấy bóng cứng. Cả nhà phấn khởi bóc ra xem, đẹp thật. Lật ngược bức tượng lên, dưới đáy bức tượng có khắc dòng chữ “Made in China” (sản xuất tại Trung Quốc). Thế là một trận cười, thế là “cả nhà đều vui”.

Ông Joseph Damond còn nói tiếp: nhưng thưa các ông, các ông cứ yên tâm đi, người Mỹ chúng tôi đã tự thề với mình rằng, chúng tôi sẽ sửa bằng hết các sai lầm của Hiệp định 79 trong quá trình đàm phán để Trung Quốc gia nhập WTO. Cuộc đàm phán này kéo dài 15 năm hơn, chủ yếu là với Mỹ, và đến tháng 11 năm 1999 mới thoả thuận được khi ký được với Mỹ.

Khi Trung Quốc gia nhập WTO, tôi đọc kỹ bản thoả thuận Trung - Mỹ và tôi mới hiểu là người Mỹ đã thực hiện đúng lời thề của mình, tức là sửa bằng hết mọi sai lầm của mình, và năm 2001 Trung Quốc mới vào được WTO.

Thế rồi sau đó, hai bên Việt - Mỹ lấy gì làm cơ sở để đàm phán?

Thực ra, nếu vấn đề như trên chỉ là để thăm dò, hiểu hết ý tứ của phía Hoa Kỳ. Trước đó chúng tôi đã theo dõi qua các bản Thông điệp của Tổng thống Bill Clinton gửi dân chúng Hoa Kỳ, qua các bài diễn văn của bà Barsefsky, Đại diện thương mại Mỹ đọc trước Quốc hội Mỹ. Chúng ta đã hiểu rằng Chính phủ Hoa Kỳ muốn phát huy kết quả đã đạt được trong WTO. Đó là muốn thúc đẩy quá trình tự do hóa thương mại. Phía Hoa Kỳ cũng đã kiên trì thuyết phục Việt Nam ký Hiệp định thương mại trên những nguyên tắc, quy định của WTO với những lý do sau:

- Từ sau 01 tháng 01 năm 1995 (ngày Tổ chức Thương mại Thế giới WTO ra đời) Chính phủ Hoa Kỳ chỉ ký và Quốc hội Hoa Kỳ chỉ phê chuẩn những Hiệp định thương mại song phương cũng như đa phương được ký kết trên cơ sở WTO.

- Việt Nam đã nộp đơn xin gia nhập WTO từ ngày 03 tháng 01 năm 1995, trong đơn có cam kết, nếu được kết nạp vào WTO, Việt Nam sẽ thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của WTO. Vậy đề nghị Việt Nam bắt đầu thực hiện ý chí đó trong Hiệp định Thương mại song phương này.

- Về phía Đảng và Nhà nước ta, sau khi phân tích, nhấn mạnh nguyên tắc tôn trọng độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp công việc nội bộ của nhau, bình đẳng cùng có lợi, cũng chấp nhận lấy các nguyên tắc, quy định của WTO làm cơ sở đàm phán.

Theo ông, điều gì là khó nhất?

Với Việt Nam ta, cái gì cũng khó. Ta chưa có thói quen, tập quán sống và làm việc theo pháp luật, logic tư duy pháp luật nói chung còn đơn giản, từ lâu ta đã xa lánh các luật chơi của thị trường tư bản chủ nghĩa…

Không đơn giản, dễ dàng để hiểu kỹ nội dung, đối tượng và phạm vi áp dụng của quy tắc Đối xử quốc gia trong các lĩnh vực khác nhau về thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ…, để thể hiện quy tắc đó như thế nào trong hệ thống pháp luật liên quan của Việt Nam sắp tới.

Không dễ dàng thuyết phục để mọi người chấp nhận một thực tế là có một loạt những quy định, chính sách, quy phạm trong hệ thống luật pháp hiện hành của ta trái với những quy định hiện hành của luật chơi quốc tế cần phải sớm bãi bỏ để cải thiện, làm trong sạch môi trường đầu tư như cơ chế hai giá (điện, nước, hàng không, viễn thông…), như yêu cầu về cân đối xuất nhập, yêu cầu xuất khẩu sản phẩm liên doanh đầu tư, yêu cầu về nội địa hóa, yêu cầu gắn đầu tư với nguồn nguyên liệu trong nước…

Sau đó các ông làm gì tiếp, thưa ông?

Có hai việc lớn phải làm:

1. Giải trình, giải thích để mọi cấp, mọi ngành đều có một nhận thức thống nhất thế nào là chơi theo luật chơi quốc tế. Các Bộ, ngành xây dựng phương án và lộ trình cam kết của ngành mình. Bộ Thương mại tổng hợp trình các cấp có thẩm quyền.

2. Cùng với Hoa Kỳ xây dựng một khung pháp lý trên luật chơi của WTO áp dụng cho Việt Nam là nước đang phát triển có trình độ kinh tế thấp, đang trong quá trình chuyển đổi kinh tế. Mô hình này trước đó chưa có. Đó là lý do mà văn bản Hiệp định Thương mại đã ký có khác nhiều với dự thảo ban đầu của Hoa Kỳ và khác so với văn bản Hoa Kỳ đã ký với các nước khác. Ví dụ: những vấn đề quá phức tạp, nhạy cảm yêu cầu bỏ ra khỏi dự thảo như vấn đề mua sắm của Chính phủ, vấn đề trợ cấp…. Ta thiết kế dự thảo lại chương thương mại dịch vụ, kể cả lời văn, kể cả phần phụ lục cho phù hợp. Ta xây dựng và đàm phán lộ trình mở cửa nền kinh tế dài hơn các nước khác để ta có thì giờ củng cố, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế cũng như của doanh nghiệp, và vấn đề khác.

Thái độ đoàn Hoa Kỳ trước những đề xuất của ta?

Lúc đầu họ cũng ngạc nhiên thấy đoàn Việt Nam sửa đổi quá nhiều. Nhưng khi thấy những sửa đổi này của đoàn Việt Nam đúng và hợp lý thì họ phải chấp nhận.

Xin cảm ơn ông./.

      Giới Thiệu

TÁC GIẢ

    NGUYỄN ĐÌNH LƯƠNG

Sinh năm: Canh Thìn 1940
Quê Quán: Làng Thịnh Lạc, xã Hùng Tiến, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.
Chỗ ở hiện nay: 179 Đặng Tiến Đông, Gò Đống Đa, Hà Nội
Có thâm niên hơn 20 năm đàm phán thương mại cấp Chính phủ, bắt đầu là các Hiệp định với Liên Xô, với tất cả các nước Xã hội chủ nghĩa, sau đó là với các nước khác như Xin-ga-po, Ca-na-đa, Na Uy, Thụy Sỹ,.. và kết thúc là Hiệp định Thương Mại song phương Việt Nam – Hoa Kỳ.

 
|
Hiệp Định Thương Mại Việt Nam - Hoa Kỳ
|
|

Thiết kế website